Werken bij een online communicatie bureau en dan teruggaan naar de Griekse wijsbegeerte. Lijkt een mooie paradox.
Met enige regelmaat volgen wij, als valley-consultants, het interne Consultancy Development Program. Er komen verschillende onderwerpen aan bod, met als doel onszelf als consultant verder te ontwikkelen. En gisteravond was het thema: ‘socratische gespreksvoering’, onder leiding van Piet-Hein van Aalst, onze strategy director. Socratische gespreksvoering is eigenlijk een vorm van dialoog. Tijdens het gesprek wordt, door alle deelnemers, gestreefd naar consensus over een gekozen uitgangsvraag of stelling. Gedurende het gesprek wordt onderzoekend de dialoog aangegaan en wordt het individueel denken afgestemd op elkaar. Het doel is een groter begrip te verwerven voor de standpunten van je gesprekspartners en zelf afstand te nemen van je vooroordelen.
Socrates was van mening dat je een inzicht niet verwerft door het meegedeeld of voorgeschoteld te krijgen, maar alleen door het zelf te zoeken, door zelf te denken. Dat betekent dat het socratische gesprek allereerst een onderzoeksgesprek is, waarbij je door gezamenlijk denken een thema onderzoekt. Het is ook nadrukkelijk een groepsgesprek, want daardoor kan je ontsnappen aan al te zeer individueel denken. En in het bijzonder door het uitwisselen van visies en meningen krijg je inzicht in je eigen en de vooronderstellingen, denkwijzen en vooroordelen van anderen, die je in groepsverband toetst op hun waarheidsgehalte.
Spannend, klinkt als een avondje heftig discussiëren, maar dan juist niet. Kom maar op. De voorbereiding was al ruim van te voren begonnen, doordat we gezamenlijk moesten komen tot een stelling die we ‘socratisch’ ter discussie wilden stellen. Het werd de stelling: ‘Internet verbindt mensen of worden we juist eenzamer?’
Voor mij met mijn achtergrond als nieuwe media wetenschapper een interessante stelling, die me meteen terug nam naar mijn studie. Meteen schoot ook het voorbeeld te binnen van onderzoeker Sherry Turkle. Zij heeft hele studies verricht naar het postmoderne denken en de invloed van het digitale leven op het ‘gewone, real-life’ leven. In een van haar artikelen beschrijft ze een jonge gamer die in het echte leven een nul is, iemand met weinig vrienden, een beetje mensenschuw en niet communicatief. Wat blijkt als deze jongen helemaal opgaat in computer games, specifiek online role playing games dat hij daar de held is. Hij heeft veel vrienden, is sociaal en populair bij andere gamers. Een voorbeeld dat me eigenlijk nooit heeft losgelaten en voor mij ook wel aangeeft hoe bepalend digitale ontwikkelingen kunnen zijn voor iemands leven.
Het is een interessante redevoering geworden met zes consultants. Piet-Hein wist als gespreksleider steeds onze individuele mening scherp te krijgen om er vervolgens de belangrijkste punten uit te halen. Door van iedereen deze punten te verzamelen ontstond er al een soort van basisbegrip over de stelling. Kernwoorden die telkens terugkwamen waren onder andere: begripvoller, waarde, kwaliteit van contacten/relaties, gevoelsbalans, behoefte en criteria. Daarop doorredenerend en de ‘gezamenlijke basis’ niet uit het oog verliezend kwamen we tot de conclusie dat de stelling niet te onderbouwen is. Als slotconclusie hebben we daarom de stelling aangepast, zodat we er allemaal achter kunnen staan: ‘Internet houdt mensen verbonden en maakt ze niet minder eenzaam’.
En nu? Ik vind het een goede oefening in het leren voeren van de optimale dialoog. Dit soort avonden zijn voor mij een deeltjesversneller voor het vormen van mijn digitale gedachtegoed. Dank Socrates!